Kinderbijbels in het Comenius Museum

De geschiedenis van de Nederlandse kinderbijbel - van 10 december 2009 t/m 5 april 2010.

“Zoo heerlijk eenvoudig" is niet bepaald een omschrijving waarbij de gedachten uitgaan naar de bijbel. Toch is dat de titel van het proefschrift waarmee theoloog, communicatieadviseur en journalist Willem van der Meiden binnenkort hoopt te promoveren aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.
Hij heeft zich verdiept in de geschiedenis van de kinderbijbel, zoals die sinds de Reformatie tot in de 21e eeuw is verteld – vertaald – voor kinderen. In samenwerking met Van der Meiden heeft het Comenius Museum in Naarden een tentoonstelling ingericht over dit onderwerp met als titel: Kinderbijbels in het Comenius.

Die keuze van dit onderwerp is niet toevallig. Jan Amos Comenius (1592-1670) die beroemd is geworden als pedagoog, zag zichzelf in de eerste plaats als theoloog. Voor Comenius is de bijbel een bron van inspiratie, een kompas in denken en doen. In zijn streven om ook kinderen daarmee te laten kennismaken ontwikkelde hij een methode waarin woord, beeld, begrip en boodschap op harmonische wijze samengaan. In het voorwoord bij de Kleine Printbijbel uit 1720 wordt Comenius geprezen om de manier waarop hij de bijbel voor kinderen ontsluit.

De geschiedenis van de kinderbijbel heeft een eigen karakter gekregen dankzij kerkelijke, maatschappelijke en zelfs technische ontwikkelingen van de 17e eeuw tot heden. Na de Reformatie leren kinderen lezen met het ABC, maar ook met bijbelteksten. Deze Bijbelse lees- en leerboekjes zijn voorlopers van de latere kinderbijbel. Tijdens de Verlichting richt de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen zich op onderwijs en opvoeding als middel om kinderen te vormen tot deugdzame burgers. Godsdienstonderwijs speelt hierbij een belangrijke rol. In de 19e eeuw ontstaan er duidelijke verschillen tussen kerkelijke stromingen en ontwikkelen zich nieuwe wetenschappelijke inzichten. Bijbelkritiek en evolutieleer beïnvloeden de kinderbijbel.

De definitieve doorbraak van de bijbel die speciaal voor kinderen wordt (her)verteld begint met het verschijnen van de kinderbijbels van W.G. van der Hulst en Anne de Vries in de eerste helft van de 20e eeuw. Sindsdien zijn er talloze kinderbijbels op de markt gekomen, zowel in het Nederlands geschreven als vertaald, en steeds vaker verlucht met kleurige illustraties. Ook richten ze zich tot steeds jongere kinderen. De nieuwste vormen van kennisoverdracht maken gebruik van dvd’s, bordspelletjes, computerspellen, bouw- en kijkdozen. "Zoo heerlijk eenvoudig".

De tentoonstelling biedt een keur aan kinderbijbels uit heden en verleden. Een deel daarvan behoort tot de collectie van Willem van der Meiden. Verder zijn er de vertrouwde schoolplaten, maquettes en originele illustraties van Isings die voor kinderbijbels zijn gemaakt. Aan de samenstelling van de tentoonstelling zijn bijdragen geleverd door het Nationaal Onderwijsmuseum, het Bijbels Museum, het Het Hernhutterhuis, de Atlas van Stolk en de Afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam en het Nederlands Bijbelgenootschap.

Het boek Zoo heerlijk eenvoudig De geschiedenis van de Nederlandse kinderbijbel door W. Van der Meiden is in de boekhandel en in het Comenius Museum verkrijgbaar.
De tentoonstelling Kinderbijbels in het Comenius is te zien in het Comenius Museum, Kloosterstraat 33 in Naarden van 10 december tot en met 5 april 2010, dinsdag tot en met zondag van 12.00 tot 17.00 uur.
De entree tijdens deze tentoonstelling is met € 1,50 verhoogd; de bezoeker ontvangt hierbij een publieksboekje.

 


Terug

Jan Amos Comenius - (1592 - 1670)