Tot meerder kennis en klaerheit

Leerling van Comenius zette Noord- en Oost-AziŽ op de kaart

In het Comenius Museum is een tentoonstelling ingericht over de geografische en volkenkundige werkzaamheden van Nicolaas Witsen (Amsterdam 1641-1717)

Nicolaas Witsen, een leerling van Comenius, behoorde als burgemeester van Amsterdam en bestuurder van de VOC tot de voornaamste politici van zijn tijd.

De tentoonstelling is toegankelijk van 20 juli 2012 tot en met 13 januari 2013.

Nicolaas WitsenNet als Comenius verdiepte Witsen zich als geleerde in zeer uiteenlopende zaken zoals scheepsbouw, vestingbouw, natuurkunde, biologie, taal en religie.  Een wereldomvattend netwerk van informanten stelde hem in staat om buitengewoon veel informatie te verzamelen  over de toen nog zeer onbekende binnenlanden van AziŽ. Dit onvoorstelbaar grote gebied dat SiberiŽ, MongoliŽ en Centraal-AziŽ omvat, werd in de tijd van Witsen Tartarije genoemd.

Zijn belangstelling daarvoor was niet slechts Ďeen eerlyk tydverdryfí, maar ook uit zakelijk oogpunt van belang. De winstgevende zeeweg naar de Oost was lang en gevaarlijk en de noordelijke doorvaart was vastgelopen in het poolijs. Witsen wilde daarom onderzoeken welke mogelijkheden de handelsroutes over land naar Zuidoost-AziŽ konden bieden.

Van de eerste kaart van Noord- en Oost Tartarije die in opdracht van Witsen is vervaardigd, bestaat geen enkel exemplaar meer. Herzieningen die Witsen later vervaardigde bestaan nog wel en werden wereldberoemd. Daarnaast heeft Witsen Ďverscheidene, tot noch toe onbekende, en meest noit voorheen beschrevene Tartersche en nabuerige gewesten, lantstreken, steden, rivieren en plaetzen in de noorder en oosterlykste gedeelten van Asia en Europaí in een dik boek beschreven. De alomvattendheid van deze studie laat zien hoe verwant Witsen als wetenschapper aan zijn leermeester Comenius is gebleven.

Kaart van Azie (Tartarije)

De tentoonstelling is onder meer ingericht met bruiklenen uit het Nationaal Onderwijs Museum in Rotterdam, Museum Volkenkunde in Leiden, Natura Docet in Denekamp, de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam en particuliere collecties.

De tentoonstelling is ingericht door Dr.Bruno Naarden, emeritus hoogleraar Russische geschiedenis en Oosteuropakunde aan de Universiteit van Amsterdam en lid van de Raad van Advies van het Comeniusmuseum.

Bij de tentoonstelling past een downloadbare toelichting, die is opgesteld door Dr. B. Naarden.;

Museumkaarthouders kunnen gratis deelnemen aan rondleidingen door een van de samenstellers op iedere derde zondag van de maand juli, augustus, september, oktober, november en december om 15.00 uur, en op de extra ingelaste rondleiding op 13 januari 2013, eveneens om 15.00 uur.
Belangstellenden kunnen zich opgeven via contact.

Publikaties in verschillende kranten:
Gooi en Eemlander 1
Gooi en Eemlander 2
Gooi- en Eembode 1
Gooi en Eemlander 3a
Gooi en Eemlander 3b


Terug

Jan Amos Comenius - (1592 - 1670)